Chuỗi 108 hạt không chỉ là một vật phật niệm Phật hay trang sức phong thủy mà còn được xem là biểu tượng của hành trình quay về nội tâm trong Phật giáo và thiền định. Trong cấu trúc của chuỗi 108 hạt, mẫu châu và các hạt phân cách vừa mang tính định hướng trong hành trì vừa ẩn chứa đựng giá trị biểu tượng sâu sắc. Hiểu đúng giúp mỗi người cảm nhận trọn vẹn hơn giá trị tâm linh và phong thủy của chuỗi 108 hạt.
Chuỗi 108 hạt là biểu tượng của hành trình quay về nội tâm trong Phật giáo và thiền định
1. Mẫu châu – Điểm tựa của sự tỉnh thức
Mẫu châu hay còn được gọi là hạt đạo sư, hạt chủ hay Guru bread. Đây là hạt lớn nhất trong chuỗi hạt, nơi kết nối hai đầu chuỗi hạt, và thường được gắn thêm một bộ phần hình tháp cùng tua rua trang trí, đóng vai trò khởi đầu hay kết thúc một vòng trì tụng.
Ý nghĩa tâm linh sâu sắc của mẫu châu
- Biểu tượng của người thầy và Đấng giác ngộ: Trong tiếng Phạn, Guru có nghĩa là “Bậc thầy”, “Sư phụ”, “Đạo sư”,…, người dẫn đường trên hành trình tu tập. Vậy nên, mẫu châu được xem là biểu tượng của Tam Bảo hoặc người thầy tâm linh, nhắc nhở người người tu tập về lòng biết ơn, biết quay về nương tựa chánh pháp.
- Biểu tượng của cội nguồn: Mẫu châu đại diện cho gốc rễ của trí tuệ và lòng từ bi, nhắc nhở con người quay về giá trị nền tảng bên trong mình.
- Điểm dừng của chánh niệm: Khi lần đến mẫu châu, thay vì bước qua để tiếp tục vòng thứ 2, thì người hành trì dừng lại, hít thở sâu, điều chỉnh thân, rồi quay ngược chuỗi hạt lại và bắt đầu theo chiều người lại. Hành động này mang ý nghĩa: thể hiện sự tôn trọng tối cao với các bậc thầy, đồng thời nhắc nhở chúng ta rằng vòng luân hồi không phải là một vòng tròn khép kín, mỗi lần quay lại là một lần quán chiếu nội tâm sâu sắc hơn.
Mẫu châu mang ý nghĩa như một điểm dừng của chánh niệm
2. Ý nghĩa của các hạt phân cách khác (nếu có)
Trong chuỗi 108 hạt, người ta có thể thêm một số hạt phân cách (thường 3 hoặc 4 hạt), đặt cách đều nhau trên chuỗi. Những hạt này có kích thước nhỏ hơn và màu sắc khác biệt, giúp người dùng dễ dàng nhận biết tiến trình niệm chú.
Các hạt phân cách mang ý nghĩa như sau:
- Chức năng đếm nhịp: Trong lúc thiền định sâu, mắt thường nhắm lại và tâm trí tập trung vào câu chú hoặc hơi thở. Các hạt phân cách vừa giống như một nhịp nghỉ vừa giúp người hành trì dễ dàng nhận biết mình đã đi được bao nhiêu phần chặng đường.
- Nhắc nhở về sự tỉnh giác: Có đôi khi tâm trí chúng ta dễ bị xao nhãng, các hạt phân cách đóng vai trò như tiếng chuông cảnh tỉnh, nhắc nhỏ người tu hành không để tâm tán loạn, đưa sự chú ý về với hiện tại, với câu chú.
Các hạt phân cách (nếu có) vừa mang chức năng đếm nhịp vừa nhắc nhỏ về sự tỉnh giác
3. Sự kết hợp hoàn hảo trong chuỗi 108 hạt
- 108 hạt chính: đại diện cho đoạn trừ 108 phiền não (tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến…) trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai).
- Mẫu châu: là đích đến, là sự quy hướng về nhất thể và trí tuệ tuyệt đối.
- Hạt phân cách (nếu có): là những cột mốc kiểm tra tiến độ và duy trì sự tỉnh táo.
Việc lần chuỗi hạt không đơn thuần là đếm số lượng, mà là quá trình “mài giũa” tâm hồn. Mỗi lần ngón tay chạm qua một hạt là một lần thanh lọc phiền não. Chạm đến hạt phân cách , ta tạm dừng lại để định thần. Và cuối cùng, về đến hạt mẹ, cúi đầu trước chân lý, nhắc nhở ta sống chậm lại, lắng nghe hơi thở và nuôi dưỡng tâm an.
Chuỗi 108 hạt như một bản đồ thu nhỏ của con đường tu tập. Hạt mẹ tượng trưng cho cội nguồn giác ngộ, các hạt phân cách giữ nhịp tỉnh thức cùng 108 hạt chính – tất cả hòa quyện tạo nên một pháp khí trọn vẹn, như một điểm tựa tinh thần vững chắc hành trình tìm về bình an nội tại.
